Vragen

Over migraine, clusterhoofdpijn, aangezichtspijn, hoofdpijn en spierspanningshoofdpijn.


Vragen met antwoorden uit 'Hoofdzaken", vervolg:



Kindermigraine

Graag wil ik reageren op het artikel 'Migraine bij kinderen' door neuroloog Carbaat (Hoofdzaken 4/2004). Mijn zoon Boris is nu 8 jaar en heeft vanaf zijn vierde jaar meerdere malen per maand last van migraine. Meestal in de middag, met braken. Hij wil dan niets anders dan slapen; echt uitgeschakeld is hij. Ik geef hem een paracetamol zetpil en meestal slaapt hij tot de volgende dag. Verder is hij gezond en nooit moe en zit goed in zijn vel. Ik heb al van alles geprobeerd, fysiotherapie, manuele therapie, homeopathie, chiropractie, uiteraard de neuroloog, propranolol, scan (geen afwijkingen geconstateerd). Tot nu toe heeft niets geholpen. De huisarts zegt dat hij er overheen moet groeien. Heeft u nog suggesties?"
Mevr. E.B. te R.

De heer Carbaat antwoordt:
Bij een aanvalsfrequentie van vier migraine-aanvallen per maand zou Boris in aanmerking kunnen komen voor profylactische medicatie. U maakt alleen melding van propranolol. Als dat het enige profylactische middel is geweest, zijn er zeker nog andere mogelijkheden. De neuroloog van Boris kan u daarover informeren. Uitspraken als: 'Hij moet er overheen groeien' geven aan dat de wens de vader van de gedachte is. Verder heb je er niets aan. De behandelingsmogelijkheden van de aanvallen zelf zijn op deze leeftijd helaas veel beperkter dan bij volwassenen. Als u schrijft dat niets helpt en u noemt dan voorbeelden van behandelingen, begrijp ik wel dat u die behandelingen hebt geprobeerd maar van geen van die behandelingen is ooit enig effect op de migraine aangetoond. Die behandelingen kunnen er ook niet de schuld van krijgen dat ze niet hebben geholpen.


Pil en oproep

Sinds een klein jaar ben ik (vrouw van 35) onder behandeling van een neuroloog. Eerder slikte ik metoprolol, wat niet hielp, maar mij reuze dik maakte. Nu, met 100 mg Topamax per dag, gaat het goed, behalve tijdens de menstruatie. Mijn neuroloog weet niet wat hij hieraan kan doen. De gynaecoloog gaf als advies de prikpil - maar de bijwerkingen lijken me geen pretje. Intussen gaf mijn huisarts als mogelijkheid de pil Cerazette, met dezelfde werking, maar zonder de negatieve bijwerkingen. Is er bij u meer bekend over het gebruik van de prikpil en Cerazette om de hormoonspiegel te stabiliseren en zo de migraine te verdrijven? Graag zou ik van gebruiksters graag horen wat hun ervaringen met deze medicijnen zijn en wat zij adviseren."
Mevr. J.C.

Dokter Couturier antwoordt:
De prikpil is te overwegen als alternatief voor de anticonceptie pil die gedurende 3 weken wordt geslikt. Zeker wanneer er bij doorslikken van de pil gedurende enige maanden een goede reactie met betrekking tot het optreden van migraine-aanvallen is gebleken. De bijwerkingen treden lang niet altijd op. Uw huisarts kan u hierbij goed van dienst zijn.


Verwarmde injectie

Op de Mailinglijst HoofdpijnpatiŽnten stond een bericht over het verwarmen van de injectie om pijn bij het injecteren te voorkomen. De tekst luidde: 'Sinds 1992 spuit ik Imigran tegen migraine. Iedere keer had ik een blauwe plek op mijn been en een tijdlang pijn door de injectie. Zojuist wou ik weer een injectie nemen. Ik herinnerde me opeens dat iemand van de Mailinglijst HoofdpijnpatiŽnten eens schreef dat hij/zij de spuit verwarmde voor gebruik. Ik heb de vulling uit de houder gehaald en enkele minuten onder mijn oksel gehouden. Daarna heb ik de injector er weer op geschroefd en geprikt. Deze keer deed het geen pijn!"
Mevr. H.v.d.K.

De heer S. Visser antwoordt:
Er zijn bij Glaxo geen gegevens bekend over de effecten van het verwarmen van de injectie (penvulling). Er is geen onderzoek naar gedaan. Omdat in het geval van het verwarmen van de penvulling deze uit de houder gehaald dient te worden, raden wij het niet aan. Ons advies is de penvulling in de houder te laten en met behulp van de Glaxopen deze eruit te halen. Dit om beschadiging aan de penvulling, zgn. prikaccidenten, blootstelling aan licht en een daardoor eventueel niet-functioneren te voorkomen. Imigran dient niet bewaard te worden boven de 30 graden Celsius. Bij het verwarmen van de injectie zal het niet makkelijk zijn de temperatuur te bepalen. Ook daarom raden wij het niet aan. Veranderingen in de bijsluitertekst worden pas toegepast als er uitgebreid onderzoek naar gedaan is, of als er voldoende meldingen van bijwerkingen zijn. Dit gebeurt in samenwerking met de Nederlandse autoriteiten. Tot op heden is er nog onvoldoende reden om de bovenstaande zaken op te nemen.


Anteflexie hoofdpijn

Een 15 pagina's lange brief van een lezer bestaat voornamelijk uit de neerslag van gesprekken met diverse behandelaars. In de brief komt de term anteflexie hoofdpijn voor. Wat is dat precies?"
D.d.S. te H.

Dokter Kuster antwoordt:
Anteflexie is een term uit de bewegingsleer en betekent 'vooroverknikking'. In de neurologie bestaat anteflexie hoofdpijn als de hoofdpijn ontstaat bij het vooroverbuigen van hoofd of nek. Het wordt wel als cervicogene hoofdpijn beschouwd, hoofdpijn die ontstaat in de nek. Veel onderzoek is er niet naar gedaan. Uiteindelijk is het een vorm van spanningshoofdpijn die samenhangt met een verkeerde houding. De behandeling is gelijk aan die voor spanningshoofdpijn.


Doorbloeding en migraine

Iemand wees mij erop dat je bij een slechte doorbloeding van de voeten en handen geen Imigran mag slikken. Ik heb meteen de gebruiksaanwijzing geraadpleegd en het klopt inderdaad. Dat heeft me wel aan het denken gezet: is er wel eens onderzoek gedaan naar een relatie tussen de algehele doorbloeding en migraine? Kunt u mij vertellen of de combinatie wintertenen, winterhanden, blozen, vlekken in de nek met migraine meer voorkomt? Wat raadt u als alternatief aan voor Imigran?"
Mevr. K.O.

Dokter Kuster antwoordt:
'De migrainepatiŽnt is de koudste in huis' is een niet zo wetenschappelijk gezegde dat wel enige grond heeft. Er is zelfs onderzoek naar gedaan en daaruit blijkt dat er een zekere verstoring van de balans van een deel van het zenuwstelsel bij patiŽnten met migraine kan voorkomen. Ze blozen eerder, zijn vaker duizelig of wagenziek, hebben misschien sneller een bloeddrukschommeling dan een ander, enzovoorts. U hoeft de Imigran of een van de andere triptanen gelukkig om die reden niet te laten staan. Die geneesmiddelen geven hooguit een tijdelijke toename van de klachten, maar zijn bij normaal gebruik in deze geen echt risico. Ergotamine, het oude Cafergot, had een veel sterker effect op het zenuwstelsel en veel bijwerkingen met klachten van de handen of de benen. Sommige medicijnen, zoals propranolol (dat preventief voor migraine wordt voorgeschreven), kunnen koude handen en voeten als bijwerking hebben. Men moet dan de werking afwegen tegen de last van de bijwerking. Een andere waarschuwing is echter ook op zijn plaats. Er is een familiaire aandoening waarbij migraine en zeer uitgesproken koude tenen en vingers voorkomen. We vinden dan bepaalde doorbloedingsstoornissen in de vingers, die het symptoom van Raynaud worden genoemd. Roken verergert de klachten nog aanzienlijk. Deze combinatie van ziekten is zeer zeldzaam, maar enkele jaren geleden in Nederland beschreven en komt hier dus voor. Om zeker te weten dat u deze aandoening niet hebt, kunt u dit probleem eens aan uw huisarts voorleggen.


Hoofdpijn in rust

Hoe is het mogelijk dat mijn hoofdpijnklachten verergeren in rust? De klachten treden dus op na een dutje, bij het naar bed gaan, maar ook bij het opstaan. Ze verergeren met kauwen, langdurig praten (dan kan in extreme gevallen mijn kaak op slot gaan), spanning en ook bij gebruik van mijn rechterarm. In welke hooiberg kan ik het best een speld gaan zoeken?"
Hr. A.d.B. te D.

Dokter Kuster antwoordt:
U beschrijft een wel heel merkwaardige hoofdpijn. Ik zou niet weten wat de oorzaak is. Het ontstaan van hoofdpijn tijdens de slaap is niet ongewoon. Er bestaat wel de zgn. wekkerhoofdpijn. De patiŽnt wordt dan na ťťn of twee uur slaap wakker met flinke hoofdpijn. De oorzaak is niet bekend en het wordt als een 'primair' hoofdpijntype beschouwd. Behandeling van dit zeldzame type hoofdpijn is soms lastig. Ook bij spanningshoofdpijn is de hoofdpijn nogal eens na het slapen aanwezig. Uw klachten lijken mij toch van andere aard. Ik zou uw klacht in eerste instantie bekijken als een klacht waar een oorzaak achter zit. Die oorzaak zou in de structuren van het achterhoofd kunnen zijn gelegen, zoals het achterhoofdsgat of bij een van de met vocht gevulde hersenkamers, de vierde ventrikel. Als dat gebied niet uitvoerig geanalyseerd is door middel van een MRI-scan, zou ik aan uw huisarts een verwijzing naar een neuroloog vragen.


Pupilvernauwing

Mevrouw beschrijft een sensationeel gevoel rondom en achter het linkeroog: pupil klein, oogwit rood, onwerkelijke paniektoestand. 'Het leek of er voortdurend met elastiek achter mijn ogen getrokken werd. Volgens de oogarts was er niets met de ogen zelf aan de hand. MRI van de hersenen, nek en hals, daarna bloedonderzoek, er werd geen enkele afwijking gevonden. De conclusie was: Hornersyndroom zonder aanwijsbare oorzaak en atypische aangezichtspijn. Sinds 5 jaar slik ik 2 x daags 10 mg propranolol i.v.m. migraine (sinds mijn 11de jaar) + 30 mg carbasalaatcalcium (Ascal) i.v.m. een familiaire stollingstoornis. Op dit moment zijn de gevoelsstoornissen in mijn gezicht een stuk minder. Deze gezichtsaandoening heeft me in grote verwarring gebracht. Ik blijf zoeken naar de oorzaak en naar een mogelijke therapie om weer een 'heel' gezicht te krijgen. Ik zou graag uw mening willen horen."
Mevr. M. v.d. P. te N.

Dokter Kuster antwoordt:
U noemt de afwijking die aan uw oog zichtbaar is het symptoom van Horner en dat lijkt mij juist. Er zijn veel aandoeningen die met dat symptoom gepaard gaan. De oorzaak is uitval van een klein deel van het zogenaamde sympathische zenuwstelsel. Dat heeft met sympathie in de zin zoals wij dat in het gewone spraakgebruik kennen overigens niets van doen. Uit uw beschrijving maak ik op dat de neuroloog uitgebreid naar de oorzaak heeft gezocht, maar niets heeft gevonden. Dat komt wel vaker voor en dat is voor een patiŽnt vervelend. Anderzijds zijn ernstige onderliggende oorzaken waarschijnlijk wel uitgesloten en dat moet voor u toch geruststellend zijn. In relatie met hoofdpijn komt het Horner symptoom onder andere voor bij aanvallen van clusterhoofdpijn en verdwijnt dan meestal na de aanval. Bij migraine kan dit in zeldzame gevallen ook voorkomen. Dat er bij migraine blijvende afwijkingen van deze aard zijn, heb ik nooit eerder gezien. Een behandeling voor de resterende klachten is er helaas niet.


Welke migraine?

Zo ongeveer vanaf mijn 6de levensjaar heb ik (vrouw van 23) last van migraine. Die is ontstaan doordat ik een keer met mijn fietsje onderuit ben gegaan en hierdoor een zware hersenschudding heb opgelopen. Ik had als kind ongeveer l tot 2 keer in de week heftige migraine. Na onderzoek (o.a. een scan) constateerde de neuroloog: jeugdmigraine, maar dit was te overgroeien, maar het kon ook blijvend zijn en dat is dus bij mij het geval. Ik heb alternatieve therapieŽn (o.a. de biostabiel) en diverse medicijnen geprobeerd, o.a. Maxalt. Niets hielp. Met fytomiran, pillen die je dagelijks moet innemen, heb ik het gevoel dat het beter gaat. Mijn vragen: Aan welke vorm van migraine lijd ik en welk medicijn zou ik hiertegen het beste kunnen gebruiken?"
Mevr. T.B. te B.

Dokter Van der Meulen antwoordt:
Uit de beschrijving van uw hoofdpijnaanvallen (o.a. flitsen) valt op te maken dat u wellicht lijdt aan migraine met aura. Zeker is het niet. Dat u migraine hebt, is wel erg waarschijnlijk. Dat na een hersenschudding migraine-aanvallen beginnen is niet ongewoon. De hersenschudding is waarschijnlijk het uitlokkende moment geweest, maar niet zozeer de oorzaak. U bent geboren met de eigenschap dat u migraine-aanvallen kunt krijgen. Wanneer het verhaal van de patiŽnt (de zgn. anamnese) duidelijk wijst op migraine (hiervoor zijn internationaal heldere afspraken gemaakt: de zgn. migrainecriteria) en indien bij neurologisch onderzoek geen afwijkingen worden gevonden is een scanonderzoek niet nodig. De diagnose migraine is middels een scan niet te stellen. 'Jeugdmigraine' is niet een bepaalde vorm van migraine. Migraine bij jeugdigen komt regelmatig voor, ook bijzondere vormen die alleen bij kinderen voorkomen, maar uit uw verhaal blijkt dat dat bij u geen rol heeft gespeeld. U geeft niet aan hoelang uw aanvallen duren. De frequentie, ongeveer twee keer per week, is dusdanig dat het zinvol is met uw huisarts of eventueel neuroloog te overleggen of medicatie ter voorkoming van aanvallen niet zinvol is. Er kan dan tevens samen met u gekeken worden of eventueel pijnstillende medicatie die u wellicht gebruikt nog een rol speelt bij uw aanvallen.


BŤtablokkers

Mijn vraag is: Hoe werken bŤtablokkers precies? Welk stofje gaat op welke manier te werk in welk gedeelte van je lijf om de hoofdpijnen tegen te gaan."
Mevr. M.K.

Dokter Van der Meulen antwoordt:
BŤtablokkers worden al vele jaren gebruikt bij de profylactische behandeling van migraine. Ze waren lange tijd eerste keus. Een eenvoudig antwoord lijkt dus voor de hand te liggen. Helaas is de werkelijkheid anders. BŤtablokkers werden voorgeschreven in geval van hartritmestoornissen en angina pectoris. In 1966 werd ontdekt dat propranolol (een van die bŤtablokkers) leidde tot minder migraine bij een patiŽnt die het middel kreeg voor pijn op de borst (angina pectoris). Pas later bleek dat bŤtablokkers ook bloeddrukverlagende effecten hadden en werden ze ook als bloeddrukverlager voorgeschreven. Ze werken op het adrenalinesysteem. Adrenaline is een stof die in het bijniermerg wordt gevormd. Dit leidt tot een snellere hartslag, tot hogere bloeddruk en tot algehele activatie. Er zijn in dit systeem alfa- en bŤtareceptoren (plaatsen waarop stoffen kunnen ingrijpen). BŤtablokkers grijpen in op de bŤtareceptoren: in het hart en de bloedvaten, met respectievelijk verlaging van de hartfrequentie en verwijding van de bloedvaten tot gevolg.

Hoe werkt het nu bij migraine? Dat weten we niet! Er is echter wel wat over te zeggen. Stikstofoxide is een bekende experimentele uitlokker voor migraine want de stof veroorzaakt o.a. vaatverwijding. BŤtablokkers geven ook vaatverwijding en helpen bij migraine, terwijl stikstofoxide migraine veroorzaakt. Dus: de vaatverwijding kan niet de oorzaak zijn van de werkzaamheid van bŤtablokkers. Bij migraine met aura werken ze ook. Tijdens de aurafase is er zeker geen sprake van vaatverwijding. Er is een vermindering van hersenactiviteit in een bepaald gebied. Uit diverse onderzoeken zijn aanwijzingen gevonden dat er wellicht een effect van bŤtablokkers bestaat op het centrale catecholaminerge systeem. Tot dat systeem behoren o.a. noradrenaline, adrenaline en dopamine. MigrainepatiŽnten zouden dan een te actief centraal catecholaminerge systeem moeten hebben. BŤtablokkers werken zeker niet bij iedereen. Wat dat betreft blijft profylaxe maatwerk.


Metopro-, ateno- of propranolol?

Waarom wordt ter preventie van migraine nu eens metoprolol, dan weer atenolol of propranolol voorgeschreven? Wat zijn de verschillen?"
Mevr. A.M. te E.

Dokter van Duijn antwoordt:
Metoprolol (merknaam Selokeen) voorschrijven is een kwestie van gewoonte. Het is net zo goed uitgezocht als propranolol. Belangrijker is dat metoprolol eenmaal daags genomen kan worden, ook in de hogere doseringen die een patiŽnt soms nodig heeft. Veel dokters stoppen te vroeg met het verhogen van de dosering of gebruiken 1 standaard en te lage dosering, zeker bij kinderen. Ik noem dat 'dosis zoeken', een dosering die soms laag soms hoog ligt. Je kunt hoog beginnen en dalen of andersom. Proberen de migrainefrequentie te doen dalen moet je dus net zo aanpakken als hoge bloeddruk: uitproberen welke dosis werkt. Propranolol heeft ook wel tabletten met een vertraagde afgifte, maar in hogere doseringen moet je die toch weer tweemaal daags innemen, tenminste volgens het Farmacotherapeutisch Kompas. De medicijntrouw van patiŽnten is bij eenmaal daags het hoogste. Tweemaal daags gaat ook nog wel, maar driemaal daags, dat houden alleen beroepspatiŽnten en dwangneuroten vol. Iedereen is van mening dat atenolol even goed is, ook al zijn daar wat minder studies over. Het heeft dezelfde dosering als metoprolol (50-150 mg). Mij is nooit een verschil opgevallen. Overigens is de ervaring dat als een bŤtablokker niet werkt, andere bŤtablokkers ook niet helpen. Dit ligt totaal anders bij de triptanen: probeer ze desnoods allemaal - in alle doseringen - net zo lang tot je de jouwe gevonden hebt.


Zwanger en migraine

Normaliter heb ik (vrouw van 36) 2 ŗ 3 dagen voor mijn menstruatie erge hoofdpijn, meestal eindigend in migraine. Nu ben ik 16 weken zwanger en heb vanaf week 4 bijna 4-5 dagen van de week erge hoofdpijn, die ongeveer 1 x in de week in migraine eindigen, met braken tot aan het laatste slokje water aan toe. Dit duurt dan 2 dagen met de 3de dag als bijkomdag. Dan heb ik weer 1 ŗ 2 'goede' dagen (hoera, wat ben je dan weer blij!) en begint het weer van voor af aan. De hoofdpijn zit voornamelijk boven mijn ogen/voorhoofd, maar ook wel achterin. Bij mijn vorige zwangerschap was dit helaas ook zo en het heeft zeker tot bijna de 7de maand geduurd. Ik ben een beetje radeloos want ik functioneer niet meer in het dagelijkse leven en heb ook een zoontje van 3 rondlopen, die ik dus vaak ergens anders moet onderbrengen. Tijdens de vorige zwangerschap heb ik acupunctuur, voetzoolreflexologie en manuele therapie gevolgd. Het heeft niet echt geholpen. Van mijn huisarts heb ik nu propranolol gekregen voor 10 dagen, maar ik durf ze toch eigenlijk niet goed in te nemen (ook omdat je er niet zomaar mee mag stoppen). Rondom mij heen en al zoekende op het internet kom ik zo weinig hierover tegen. Vaak blijft bij mensen de hoofdpijn juist weg tijdens zwangerschap. Het is waarschijnlijk een hormonale kwestie, maar is daar niets aan te doen? Misschien kunt u mij wat meer informatie geven of zelfs verder helpen. Is hier bijvoorbeeld wel eens onderzoek naar verricht?"
Mevr. T.v.d.K. te N.

Dokter Couturier antwoordt:
Het merendeel van de vrouwen ziet een forse daling of geheel verdwijnen van de migraine tijdens de zwangerschap. Het eerste trimester van de zwangerschap kan bij een enkeling wel gepaard gaan met een toename van de aanvallen. Tijdens de zwangerschap is het af te raden medicatie ter preventie of ter afbreking van de aanval te gebruiken. Aanvallen zijn te behandelen met zetpillen paracetamol (1000mg). Professor Schoenen heeft studies gedaan met vitamine B2 in hoge doseringen (400mg per dag) bij de preventieve behandeling van migraine en raadt dit aan te gebruiken in dergelijke gevallen. Het middel is niet gecontraÔndiceerd bij zwangerschap.


Nocturnal migraine

Uw antwoord aan een lezer over zgn. nocturnal migraine (Hoofdzaken 3/2003) heb ik met interesse gelezen, omdat de situatie ook op mij van toepassing is. Mijn aanvullende vraag luidt: waardoor ontstaat de hoofdpijn 's nachts? Als dat namelijk bekend is kan ik misschien maatregelen nemen om die te voorkomen."
Hr. M.L.H-M.

Dokter Spierings antwoordt:
Het is waarschijnlijk de ontspannen toestand van het lichaam tijdens de slaap die het optreden van de nachtelijke migraine mogelijk maakt. Hierdoor zijn ook de bloedvaten van het hoofd ontspannen, die zich verwijden en vervolgens pijnlijk worden door het ontstaan van een ontstekingsreactie. Ik weet niet of een patiŽnt zelf veel kan doen aan het optreden van deze nachtelijke aanvallen van migraine. Magnesium is een natuurlijke calcium-instroomblokker en zou kunnen worden geprobeerd ter voorkoming van de aanvallen. Men moet er echter op letten niet teveel magnesium in te nemen, omdat het diarree kan veroorzaken.


Amitriptyline

De laatste 10 jaar heb ik (man van 57) gemiddeld vijf maal per week migraine, niet altijd hevig. De gebruikelijke preventieve middelen hebben weinig resultaat gehad. Almogran helpt tegen aanvallen. Tegen zenuwpijnen in mijn heup gebruik ik amitriptyline HCl, 30 mg per dag. Via internet leerde ik dat dit middel ook resultaten zou kunnen hebben bij het voorkomen van migraine-aanvallen. Ik zou dit middel willen proberen, maar mijn huisarts weet echter niet welke dosering hiervoor nodig zou zijn."
Hr. K.v.B. te A.

Dokter Kuster antwoordt:
Amitriptyline wordt inderdaad geregeld gebruikt ter preventie van migraine. In de Verenigde Staten is het na propranolol zelfs het tweede middel. Probleem is dat de naar dit effect gedane studies slechts een geringe werkzaamheid tonen. In Nederland is amitriptyline dan ook niet in de diverse richtlijnen voor het gebruik van preventieve medicatie tegen migraine opgenomen. Bij spanningshoofdpijn is dit overigens wel het geval, daar is het een van weinige redelijk werkzame middelen. Amitriptyline is een antidepressivum en wordt in de behandeling van hoofdpijn in een lagere dosering gebruikt dan bij depressies. De dosering wordt nogal eens beperkt door bijwerkingen, zoals slaperigheid, en daarom bij voorkeur eenmaal daags een uur voor het slapengaan ingenomen. Een gebruikelijke startdosering is 25 mg per dag, soms is 10 mg al voldoende. Voor deze indicatie is 75 mg meestal wel de maximale dosis.


Bloedverdunner

Op CuraÁao had ik wonderbaarlijk genoeg totaal geen migraine of hoofdpijn terwijl ik daar normaal gesproken dagelijks last van heb. Ook bloedverdunners, 21 dagen lang ingespoten gekregen in Nederland i.v.m. een operatie, hadden hetzelfde effect: geen migraine. Dat kan toch geen toeval zijn? Mijn neuroloog heeft geen antwoord. Hij raadt aspirine aan tot 400 mg per dag, maar dat mag weer niet i.v.m. mijn maag. Wat nu?"
Mevr. F.v.d.W. te T.

Dokter Kuster antwoordt:
Het is bekend dat veel migrainepatiŽnten nogal gevoelig zijn voor weersinvloeden. Dat een radicale verandering van klimaat u goed deed, is opmerkelijk, maar niet onbekend. U moet bedenken dat op CuraÁao niet alleen het klimaat, maar de hele cultuur anders is. Veel factoren kunnen migraine in ongunstige zin, maar gelukkig ook in gunstige zin beÔnvloeden. Waarschijnlijk zullen uw dagelijkse klachten niet alleen op migraine berusten, maar hebt u meer dan ťťn hoofdpijntype. U stipt met uw beschrijving van effect van het inspuiten van een bloedverdunnend middel gedurende drie weken een interessant probleem aan. Er is geen onderzoek gedaan naar het effect van deze middelen -meestal heparine of een soortgelijk geneesmiddel- op 'gewone' migraine, maar er zijn wel patiŽnten met aandoeningen die heparinebehandeling nodig maken en die ook migraine kunnen veroorzaken of verergeren. Dan vermindert de heparine nogal eens de migraine. Het zijn ziektes die autoimmuun-aandoeningen worden genoemd, onder andere het antiphospholipide syndroom. Het is de moeite waard dit eens aan uw neuroloog voor te leggen.

Wat betreft als tablet in te nemen bloedverdunners kan ik zeggen dat er wel een en ander bekend is van gunstige effecten van zogenaamde coumarine derivaten (bekend onder namen als Marcoumar en Sintrom) op hoofdpijn. Enkele kleine studies en observaties van patiŽnten met migraine die antistolling moesten gebruiken wegens een andere ziekte tonen minder migraine. Daarmee is niet echt een voldoende bewijs voor de werking geleverd en dat zal ook wel niet gebeuren. Probleem is dat deze middelen gevaarlijke bijwerkingen kunnen hebben, zoals bloedingen. Dat maakt ze naar de mening van de meeste artsen voor gebruik als preventief migrainemiddel ongeschikt, zelfs als onderwerp van een geneesmiddelen studie.

In mindere mate geldt dat ook voor aspirine in de door u genoemde dosering. Er zijn wel enkele studies gedaan naar de werking van aspirine in lage en hoge dosis ter voorkoming van migraine-aanvallen. Het effect bleek gering tot afwezig en bijwerkingen, zoals de door u genoemde maagproblemen, kwamen in hogere dosis veel voor. Het wordt als preventief middel tegen migraine vrijwel niet voorgeschreven.


Orthomanuele therapie of acupunctuur?

Acht jaar geleden kreeg ik (vrouw van 23) in een wildwaterbaan een duw van achter. Twee jaar later na een hoop gedrentel in ziekenhuizen en dagelijkse hoofdpijn kwam een manueel therapeut erachter dat mijn laatste nekwervel niet goed zit. Na al die tijd zou ik graag willen dat mijn 'basishoofdpijn' minder zou worden. De hoofdpijn komt bovenuit mijn nek er verspreidt zich bovenin mijn hoofd. Ik heb altijd hoofdpijn met zo'n 5 dagen per jaar flinke uitschieters. Ik gebruik geen medicijnen. Nu is mij orthomanuele therapie aanbevolen. Is dat de moeite waard of kan ik het beter zoeken in acupunctuur?"
Mevr. V.F. te R.

Dokter Couturier antwoordt:
Een moeilijke vraag. Het is de vraag of de hoofdpijn echt uit de nek komt of dat er hier sprake is van zogenaamde 'referred pain'. Ik neem aan dat er al naar de nek is gekeken en dat er mogelijk ook rŲntgenonderzoek heeft plaats gevonden. Hoe kan er dan wel pijn in de nek worden gevoeld? Vaak wordt het begin van een migraine-aanval en zeker dat van spierspanningshoofdpijn in de nek gevoeld, terwijl het probleem in de hersenen gaande is. Dat fenomeen wordt gerefereerde pijn of referred pain genoemd. Veel patiŽnten en behandelaren verkijken zich wel eens hierop, wat soms leidt tot verkeerde behandelingen, namelijk alleen van de nek. Die helpen vaak wel even, maar zijn meestal van korte duur. Acupunctuur is veel meer een symptomatische behandeling, te vergelijken met pijnstillers, welke aan de essentie van het probleem niets afdoet.


Bijwerking Sandomigran

Ik gebruik Sandomigran als middel om migraine te voorkomen. Als ik toch een aanval krijg, helpt Imigran niet goed, evenmin als gewone pijnstillers. Is dat een bekende bijwerking van Sandomigran?"
Mevr. M.v.d.N. te H.

Dokter Couturier antwoordt:
Nee, deze vermeende bijwerking van Sandomigran ken ik niet. De vraag doet zich voor of de beschreven aanval wel een migraine-aanval is en dat dit de reden is van het niet werkzaam zijn van Imigran. Of dat er sprake is van een dergelijk zware aanval van migraine dat ook het functioneren van de maag sterk is verminderd. Hierdoor zie je regelmatig dat de werking van tabletten weinig effectief meer is en dat in een dergelijk geval moet worden overgegaan naar niet orale middelen, zoals de neusspray of de injectie.


Doorbetaling ziektedagen

De afgelopen twee maanden ben ik in totaal 4 dagen ziek geweest. Nu komen de eerste twee ziektedagen voor eigen rekening; het UWV betaalt deze niet uit. Deze eerste twee dagen gelden bij iedere ziektemelding opnieuw. Het gevolg is nu dat ik iedere keer wanneer ik 1 of 2 dagen migraine heb, die dagen niet uitbetaald krijg. Twee jaar geleden was dit nog heel anders geregeld. Weet iemand van de vereniging of dit is veranderd en hoe dit voor andere migrainepatiŽnten geldt?"
Hr of mevr. R

Mevrouw Sohier antwoordt:
Uw vraag is relevant voor alle migrainepatiŽnten. Het UWV betaalt de eerste twee ziektedagen inderdaad niet meer uit. De bedoeling van deze nieuwe regel was, dat de werkgever deze twee ziektedagen door moet betalen. De regeling was bedoeld om de werkgever op te laten draaien voor korte ziektemeldingen, die vooral te maken zouden kunnen hebben met onvrede, slechte arbeidsomstandigheden of mensen die zich een dagje ziekmelden terwijl ze niet echt ziek zijn. De werkgever kan echter deze twee eerste ziektedagen als wachtdagen aanmerken. Dan hoeft hij niet door te betalen. Als jij binnen vier weken je weer ziek moest melden, geldt het als voortzetting van je oude ziektegeval. Er gelden dan niet opnieuw wachtdagen. Deze ziektedagen zou de werkgever wel door moeten betalen. Je moet dus even kijken of er tussen je ziektedagen meer dan 4 weken tijd zit. Deze regeling van wachtdagen moet wel in de CAO opgenomen moeten zijn. Je zou kunnen kijken of dat met jouw contract met het detacheringbureau wel het geval is. Als daarin geen wachtdagenregeling staat, moet het detacheringbureau je wel doorbetalen tijdens je eerste 2 ziektedagen. De regeling is een slechte zaak voor migrainepatiŽnten. Die zijn juist vaak slechts 1 of 2 dagen ziek. Er zijn geen speciale clausules of regelingen voor chronisch zieken, zoals migrainepatiŽnten. Misschien moeten hoofdpijnpatiŽnten en de Nederlandse Vereniging van HoofdpijnpatiŽnten dit luider onder de aandacht van de politici brengen.

De redactie vult aan:
Voor werknemers die op of na 1 januari 2004 ziek zijn geworden gelden nieuwe regels. De werkgever moet hen twee jaar lang het loon bij ziekte doorbetalen. De betaling bedraagt minimaal 70% van uw loon en is nooit lager dan het minimumloon. De eerste twee ziektedagen kunnen wachtdagen zijn. Die dagen krijgt u niet doorbetaald. Dat moet in uw CAO of arbeidsovereenkomst staan. Als u binnen vier weken opnieuw ziek wordt, wordt dit gezien als voortzetting van het oude ziektegeval en gelden er geen wachtdagen. Voor hoofdpijnpatiŽnten kan deze wachtdagenregeling grote financiŽle gevolgen hebben. Veel hoofdpijnpatiŽnten moeten zich juist meerdere malen per jaar voor een of enkele dagen ziekmelden. Bij iedere ziekmelding kunnen zij maximaal voor twee dagen aan salaris mislopen.

Oproep
Wij vragen u uit te rekenen hoeveel inkomensverlies u door deze regeling u in 2004 heeft gehad. Hiermee kunnen we de financiŽle gevolgen voor hoofdpijnpatiŽnten in kaart brengen en onder de aandacht brengen van de politiek. Via Hoofdzaken houden we u op de hoogte van de uitkomsten van deze oproep. Uw reacties kunt u sturen naar: drs. Anne-Marie Sohier, per post naar Lange Lauwerstraat 177, 3512 VH te Utrecht. Per e-mail naar amsohier@wanadoo.nl.

Hemicrania continua

Mijn vriendin (19 jaar) heeft een ernstige vorm van hemicrania continua. We hebben al heel veel ziekenhuizen bezocht voor onderzoek en medicatie. Alle doktoren zeggen hetzelfde, namelijk: leer er maar mee leven. Dat is het nu juist. Mijn vriendin kan er niet mee leven. De pijn van de hemicrania continua is niet te verdragen. Wat moeten we doen? We branden op..."
Hr. M.d.J. te H.

Dokter Spierings antwoordt:
Hemicrania continua is een vrij zeldzame hoofdpijnaandoening, die ik in 1984 samen met de Noorse hoogleraar Sjaastad heb beschreven. Het gaat hierbij om een pijn die constant aanwezig is in de rechter of linker zijde van het hoofd, vandaar de naam, hemicrania continua. Hemicrania betekent 'helft van het hoofd' en is ook het woord waarvan 'migraine' is afgeleid. De pijn is vrij egaal in intensiteit, dit wil zeggen, zij wisselt niet veel in de loop van de dag, zoals vaak bij hoofdpijn in het algemeen het geval is. De waarde van de beschrijving van deze hoofdpijnaandoening is dat zij heel goed reageert op behandeling met indometacine, dat dan wel dagelijks moet worden ingenomen in een dosering van 25 of 50 mg viermaal daags. Het effect treedt heel snel op, dit wil zeggen, bij de eerste inname tegen bedtijd, is de hoofdpijn vaak al de volgende morgen verdwenen. Indometacine is echter een geneesmiddel dat gemakkelijk de maag kan aantasten, om welke reden het drie keer daags met de maaltijden moet worden ingenomen en tegen bedtijd ook met wat eten.


Profylaxe

De laatste maanden heb ik 2 keer per week een migraine-aanval. Dan neem ik 's ochtends 1 ŗ 2 tabletten Imigran 50 mg. Na een uur of 2 is de migraine over en voel ik me de rest van de dag een beetje belabberd. Nu heb ik de huisarts gevraagd om een profylactisch middel. Hij schreef propranolol 80 mg voor en adviseerde dit een eerlijke kans te geven: 3 maanden gebruiken alvorens een oordeel te vellen. Nu heb ik dit middel al 2 maanden gehad (en de laatste maand zal ik het ook wel innemen), maar tot nu toe helpt het helemaal niet. Welk middel dat wel werkt kan ik hierna eens proberen?"
Mevr. M.F. te V.

Dokter Van der Meulen antwoordt:
Twee keer per week migraine is veel. U noemt niet de duur van de aanvallen. U loopt het gevaar van door medicatie opgewekte hoofdpijn. Dit kan al bij een gebruik van pijnstillers of Imigran op 3 of meer dagen per week. Profylaxe is dan ook veel minder effectief. Het kan zijn dat de dosis 80mg propranolol te laag is en dat er bij 160 mg per dag wel effect is. Een alternatief voor propranolol is valproÔnezuur (Depakine) of candesartan (Atacand). U kunt dit met uw huisarts bespreken.


Zuurstof en migraine

Is er een verband tussen luchtkwaliteit en migraine? Soms ontstaat een migraine-aanval in het laatste deel van de nacht. Stikstofoxide verwijdt de bloedvaten en kan dus een uitlokker zijn. Bij veel migrainepatiŽnten is 's nachts de noodzaak van luchtverversing groot. Er zijn ooit onderzoeken gedaan naar extra zuurstof bij migraine. Ontstaat er soms bij weinig ventileren stikstofoxide? Is er iets bekend over de relatie koolzuur en migraine?"
Mevr. T.L. te A.

Dokter Schoonman antwoordt:
Uw vraag gaat over de relatie luchtkwaliteit en migraine. Veel patiŽnten geven inderdaad aan dat ze wakker worden met een migraine-aanval, maar of dit gerelateerd is aan de kwaliteit van de lucht in de slaapkamer is niet duidelijk. Slechte ventilatie van het slaapvertrek betekent dat het percentage koolstofdioxide, stikstof en eventuele andere gassen zou kunnen toenemen, maar of dit een verband heeft met het optreden van een aanval is onbekend. Zuurstof wordt door de mens verbruikt tijdens ademen en slechte ventilatie zou kunnen leiden tot daling van zuurstof. Voorts weten we dat een laag gehalte aan zuurstof (zoals in de bergen) kan leiden tot gezondheidsklachten. Op 3000 meter hebben veel mensen last van hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid en migrainepatiŽnten kunnen eventueel een migraine-aanval krijgen. Echter, het is maar de vraag of slechte ventilatie van de slaapkamer kan leiden tot extreem lage zuurstofgehaltes, zoals in de bergen. Samenvattend: een direct verband tussen luchtkwaliteit van de slaapkamer en het optreden van migraine is vooralsnog niet aangetoond, maar goede ventilatie van de slaapkamer kan geen kwaad.

Naar de vorige pagina

Terug naar de Migrainerubriek